Gepubliceerd op maandag 31 augustus 2020 door Jurriaan Cals.

We hebben het over veiligheid en we bedoelen (meestal) veilig werken. En tegelijkertijd zit daar een essentieel verschil. En het is niet alleen het woordgebruik wat verschillend is, het is ook de bedoeling achter het woordgebruik. Veiligheid is algemeen, veilig werken doe je zelf.

Veiligheid is statisch, afgekaderd, doordacht door veiligheidskundigen die met goede intenties en de benodigde kennis veiligheid gaan definiëren en daarna in procedures en regels uitschrijven en vastleggen in uitgebreide veiligheidsmanagmentsystemen. Op papier klopt het dan en hoef je het alleen nog maar uit te rollen. Veiligheid wordt daarmee ‘vierkant’ met een sfeer van maakbaarheid. Als iedereen nou doet wat veiligheid zegt dan komt het goed. Veiligheid is daarmee door iemand anders bedacht en het is niet van jou als individu. Het creëert geen betrokkenheid. Wij horen het veel in organisaties “Dat is niet van ons, dat is van veiligheid”, alsof het een aparte identiteit is die verder geen verbinding heeft met de rest van de organisatie.

Veilig werken dat doe je zelf. Het is een keuze die je zelf maakt. Veilig werken impliceert het afstemmen op de context. Als je ervan uitgaat dat de toekomst niet voorspelbaar is en de tijd niet stilstaat (chaos en complexiteitstheorie) dan is elke situatie anders en vraagt elke situatie weerbaarheid en vakmanschap om adequaat te handelen. Het vraagt van individuen om dynamisch met de complexe werkelijkheid om te gaan. Dat is een vaardigheid die ontwikkeling en oefening vraagt waarmee je vakmanschap vergroot en weerbaarheid opbouwt.

We moeten ophouden het veiligheid te noemen als we veilig werken bedoelen. En we moeten ophouden voor mensen te denken en met mensen leren denken. Verantwoording nemen is een gevolg van betrokkenheid bij het proces van totstandkoming van veilig werken.

Hetzelfde geldt voor de veiligheidskundige. Zijn die kundig in veiligheid of helpen die het veilig werken? Ontwikkelt de veiligheidskundige het veilig werken of ziet deze toe op het naleven van veiligheid?